Dichosa Nodicia...

Nos últimos días creyóuse un espolín curiosu cuna noticia de que'l Conceyu de Chozas d'Abaixu quier que se reconoza la Nodicia de Kesos cumu'l primer documento escritu en llingua castellana. Unos dicen que si ye castellán, outros que si ye llïonés, y dalgún apalumbáu ata pensará que ye dalguna clas de gallegu. En fin, cumu tengu tiempu y ganas, pueis aproveitaréi p'amosare la mia oupinión.

Presonalmente creyu que tamos partiendu d'un erru fundamental, que ye tentare de definir esti documentu en base a las llinguas romances cunas que cuntamos anguañu na Península Ibérica, y ye un erru purque la Nodicia de Kesos nun ye'l primer escritu en denguna d'eillas. Esti documentu nun ye más qu'un protorromance, un llatín mal escritu, ou un primer pasu escritu del llatín a outra cousa que, senciellamente nun se puede definire purque nun tien dengún rasgu qu'amuese cun claridá la sua pertenencia a denguna de las llinguas esistentes guei. Vamos, que pur sere podría sere castellán, llïonés, asturianu, gallegu, rumanu, catalán ou sardu. Agora bien, si la cousa ye aneciare cun qué ye ou qué nun ye, pueis nestoncias hemos tener en cuenta la fecha na que fou escrita y el llugar nel que fou escrita, y esi llugar n'esa fecha... taba dientru del domiñu llinguísticu llïonés.

Si tantos "filólogos de prestixu" tan encerricaos en dicire publicamente qu'esu ye castellán, los sous intereses presonales tendrán, you podría tamién tirame a lu fácil y dicire qu'esu ye llïonés y puntu, peru senciellamente sedría tracamundiare la verdá, ou cumu se diz más coloquialmente MEN-TI-RE.

¡Ciao!.

Décima

Agarduñéstime'l branu
tras d'acuriosame l'alma,
enchenándume de calma
ya d'esperanzas en vanu.
Fermosos intres d'antanu,
mil sonrisas ya miradas
cun beisos remisturadas
qu'esnalan cual volandeira,
afuxendu d'esta eira
erma de ruines pisadas.

¡Free Tibet!

Nel día d'ayeri escomezonun los Xuegos Olímpicos más polémicos de la historia, poru, quixera aproveichare pa unviar un mensax a tolos lleutores d'esti piqueñu requeixu en llingua llïonesa.

Que naide nun esqueiza que'l propiu país qu'entama esta edición nun ye'l miyor exemplu d'espíritu olímpicu qu'esista, antigual, la sua política ye ditatorial ya imperialista, amás de tare desaniciandu un pueblu milenariu cumu'l Tibet, patrimoñu de tolos ciudadanos del mundu y parte mui bien d'importante de la cultura universal. Pur estu, y purque ye inaceutable qu'en plenu sieglu XXI sigan esistiendu situaciones cumu esta nel mundu, Xairu.info guei glaya:

¡FREE TIBET!

Las Arribes del Douru

Diba tantu que sintiera falare maraviellas de Las Arribes que taba que morría pur visitar esti requeixu del mieu país, asina que decidí apuntame a la escursión entamada pula Conceyería de Cultura Llïonesa dientru de la campaña "Reinu de Llión · Descubri un País", basada en deillos viaxes a llugares nos que la cultura llïonesa ta presente.

Las Arribes del Douru tan allugadas na parte más noroucidental de Salamanca, allá n'onde'l Douru creya una fronteira natural ente Hespaña y Pertual. Trátase d'un chuscu microclima mediterrániu nel que la vida s'abre camín cun fuercia, poru, amás de facer un calorón qu'afuega, puedes alcontrare naranxales, pescales ya inclusu plataneiros. El gran atrautivu d'esta zona ye ensin dubia dala'l gran cañón pul que flui'l Douru camín de la sua desembocadura, un paisax incomparable y que de xuru nun deixa indiferente a naide.

El viax fizu la sua primer parada nel conceyu de Vilvestre, un piqueñu pueblín na llinde cun Pertual nel que ficimos una visita a los puntos d'interes turísticu principales cumu son el miradeiru (quedéi ensin palabras, un auténticu regalu pa los gueyos), la eigrexa, ou'l museyu arquiolóxicu. Tras estu, empobinémosnos p'hacia l'embarcadeiru n'onde xantaríamos ata que chegara'l barcu que nos llevaría nún trayeutu fluvial ata Aldeadávila, llugar en que'l catamarán ha dare la vuelta purque'l ríu deixa de sere navegable. Pesia que'l tramu horariu ente las dúas y las cuatru y media la tarde fou bien abegosu pul calor y la imposibilidá de chumbase nel augua (sucia enforma), el trayeutu en barcu fizu de la escursión dalgu inesqueicible.

Cun una duración de cuasi dúas horas, y esfrutandu de la fauna y flora de la zona dende'l miyor puntu de vista posible, el ríu Douru, pudimos sentinos rialmente insinificantes, cumu renacuayos en mediu de las xigantescas coteiras que s'abrían a babor y estribor. El paisax, práuticamente virxe pues ye inacesible dende tierra, yera d'un verde que rellumaba pulas rayadas y que sólu yera escureciu pur momentos baixu'l vuelu de Butres y galfarros. Interesamente amás yera'l feichu de que la embarcación cuntara cun bar y aire acondicionáu, carauterísticas que nos fizun esqueicere los 40 graos que facían del esterior un paraisu llïonés caliente cumu l'avernu, y digu llïonés principalmente pul gran llabor que fizu'l gía desplicándunos las carauterísticas poblacionales, culturales, etnográficas ya históricas que faen d'esta fasteira ún de los puntos más prestosos dientru del continuum cultural cisastur.

En conclusión, outru fermosu llugar qu'encamientu visitar a tol que ye preste la cultura llïonesa y tolas maraviellas xïográficas que'l nuesu país puede ufiertare. Esu sí, llevái augua... mueita agua.

Augua

Acaba yá'l tiempu, esmurez la chama,
el miéu qu'esbaria , chegóu yá la mare
y anubre'l mieu cuerpu amoláu que sana,
agora sou ríu que'l monte ha baixare,
sou l'augua xelada que sele s'arrama
nun suañu seruendu del qu'hei espertare
nel bierzu de siempres, vieya y fría cama,
que canda d'esmenu las ganas d'amare

y abrazu cun fuercia l'arume que queda
dulces pingas d'aliendu y seda...